PSi Lexicon

cymeriad

cymeriad
character

Un or prif anawsterau syn gysylltiedig âr termau a ddefnyddir wrth drafod perfformio yn y Gymraeg ywr ffaith nad ydynt hanner mor amwys âr rhan fwyaf o dermau Seisnig.  Yr enghraifft amlycaf o hyn ywr gair perfformio ei hun, sydd er ei fod yn amlwg yn fenthyciad or Saesneg yn fwy diriaethol a thipyn yn fwy cyfyng nar term Saesneg performance, os derbyniwn ddiffiniad Elin Diamond o hwnnw fel gair syn dynodi gweithred ar hyn a weithredir.

Fodd bynnag, maer term cymeriad yn eithriad ir duedd hon.  Maen fwy amwys nar term Saesneg.  Mae hwnnw character yn deillio or gair Groegaidd am ysgythriad, ac wedi tyfun raddol i ddynodi (ar ôl Dryden ym 1664) nodweddion diffiniol unrhyw unigolyn, yn enwedig y rheini syn cael eu cynnwys mewn darn o ffuglen gan awdur.  Ar y llaw arall, mae cymeriad, yn ôl Geiriadur Prifysgol Cymru, yn cyfeirio at y weithred o gymryd neu o dderbyn.  Rhydd hyn agwedd ddeuol iddon syth, gan fod cymryd a derbyn yn weithredoedd gwahanol iawn iw gilydd; ond, yn bwysicach na hynny, mae amwysedd y diffiniad yn gosod cymeriad ar y trothwy rhwng bod yn beth a bod yn weithred.  Mae gwreiddyn y gair yn y ferf cymryd yn golygu bod y profiad corfforol o afael, o feddiannu neu ymaflyd mewn rhyw wrthych neui gilydd, yn amlwg iawn ynddo; ac eto mae cymeriad yn beth sydd wedi ei gwblhau ai gyflawni eisoes hefyd pa fodd arall y medrwn ddeall bod y weithred o ymaflyd wedii chwblhau ac wedii ffurfion gymeriad yn y lle cyntaf?

Os palwn yn ddyfnach i etymoleg y gair, cawn fod ail sillaf y gair yn deillio or hen Frythoneg -ber- syn dynodi llwyth.  Gan hynny, gweithred o gyd-rannu llwyth yw cymeriad i gynulleidfa Gymraeg.

 

Author and translator: Roger Owen

 

character
cymeriad

One of the main difficulties associated with many of the terms available for describing performance in Welsh is that, in most cases, they are nowhere near as flexible as their English equivalents.  The most obvious example of this is the word performance itself, which, even though it derives directly from the English, is far more concrete (and thus limited in its application) than the English term, if we accept Elin Diamonds definition of performance as denoting a doin